خواندن یکی از اساسیترین تواناییهای اکتسابی در دانشآموزان است که در همان سالهای اول تحصیل، به مهمترین هدف آموزشی برای معلم، مدرسه و والدین تبدیل میشود. دانشآموزان با کسب این مهارت، زمینه را برای پیشرفت در تمام جوانب مختلف برای خویش فراهم میکنند. مقصود از خواندن فقط کنار هم قرار دادن حروف و تبدیل آن به واژه نیست، بلکه خواندن یعنی درک و تفسیر مقصود نویسنده از پیام و مطلبی که برای ما به نمایش گذاشته است. ما با خواندن، به دنیای فکری هر نویسنده قدم میگذاریم و با اندیشهها و تفکراتی که در سر دارد، بیشتر آشنا میشویم. ما به کمک خواندن راه را برای ورود به علوم مختلفی چون فلسفه، ریاضی، روانشناسی و... هموار میکنیم. ما از طریق خواندن به ساختن شخصیت و هویتی یکپارچه و منسجم برای خویش میپردازیم. ما به وسیله خواندن به ذخایر بیانتهای تجارب بشری دست پیدا میکنیم و در یک جمله اینکه خواندن به ما راه بهتر اندیشیدن و راه بهتر زیستن را میآموزد.
بنابراین میتوان از خواندن به عنوان مادر تمام یادگیریها یاد کرد؛ چه بسا که محرومیت از این مهارت به منزله محرومیت از تمام موفقیتهای تحصیلی و زندگی باشد. از آنجایی که مهارت خواندن جایگاه بسیار مهمی در میان اهداف آموزشی دارد، انجمن بینالمللی ارزشیابی پیشرفت تحصیلی در دنیا آزمونی تحت عنوان آزمون پرلز (PIRLS) را با هدف سنجش مهارت خواندن و شناسایی عملکرد نظام آموزشی هر کشور طراحی کرده است. نتایج آزمون پرلز تصویری روشن را از عملکرد آموزشی هر نظام به افراد ارائه میدهد تا با بهرهگیری از جزئیات آن و شناخت نقاط ضعف و قوت خود بتوانند شرایط پیشرفت و موفقیت را برای دانشآموزان خود فراهم کنند.
در برنامه مطالعاتی پرلز، سواد خواندن اینگونه تعریف میشود:
توانايي درك و استفاده از فرمهاي نوشتاري زبان كه جامعه آن را درخواست ميكند و يا فرد آن را ارزشگذاري مينمايد. نوآموزان با اين توانايي ميتوانند معناي متون متفاوت را دريابند. آنها براي يادگيري، براي شركت در جامعه باسوادان و براي سرگرمي و لذت ميخوانند. در این پژوهش سواد خواندن از ابعاد مختلفی مورد بررسی قرار میگیرد. این ابعاد عبارتند از:
1. اهداف خواندن
از نظر پرلز خواندن با دو هدف مهم انجام میشود: خواندن جهت کسب و بهکارگیری اطلاعات و خواندن برای تجربه ادبی
2. فرآیند درک مطلب
درک مطلب در چهار بخش مورد بررسی قرار میگیرد: تمرکز بر اطلاعات شفاف بیان شده و بازیابی آنها، دستیابی به استنباطهای روشن، تفسیر و تکمیل ایدهها و اطلاعات و بررسی و ارزیابی محتوا زبان و عناصر مربوط به متن
3. رفتار خواندن و نگرش به آن
منظور از رفتار خواندن، عادتهایی است که دانشآموزان هنگام خواندن دارند و محیط یادگیری آنها است.
شکیبا باشید...